အာဆီယံထိပ္သီးအစည္းအေ၀းမွ အခ်က္ ၂၈ ခ်က္ပါ၀င္ေသာ ေနျပည္ေတာ္ေၾကညာစာတမ္းထုတ္ျပန္

Monday, May 12, 2014

ေတာင္တ႐ုတ္ ပင္လယ္အေရး လႊမ္းမိုးခဲ့ေသာ အာဆီယံထိပ္သီးအစည္းအေ၀း တြင္ ေဒသတြင္း ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရး၊ စီးပြားေရးႏွင့္ လူမႈေရး ဆုိင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ားအတြက္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ ေရွ႕ဆက္ အေကာင္အထည္ေဖာ္သြားမည့္ အဓိက ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားပါ၀င္ေသာ အခ်က္ (၂၈) ခ်က္ပါ ေနျပည္ေတာ္ ေၾကညာစာတမ္းကုိ ထုတ္ျပန္လုိက္သည္။

ႏုိင္ငံေရးက႑တြင္ အနာ ဂတ္အာဆီယံေဒသတြင္း ဒီမုိကေရစီစနစ္ အားေကာင္းေရး၊ ေကာင္းမြန္ေသာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးႏွင့္ တရားဥပေဒစိုးမုိးေရးကုိ ျမႇင့္တင္ မည္ျဖစ္ၿပီး လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ အေျခခံက်သည့္ လြတ္လပ္မႈတု႔ိ ကုိ ကာကြယ္ျမႇင့္တင္သြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

အာဆီယံထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲတြင္ တ႐ုတ္ႏွင့္ အာဆီယံႏိုင္ငံအခ်ဳိ႕ၾကား ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အတြင္း ပုိင္နက္ အျငင္းပြားမႈ၊ ထိပ္တုိက္တုိးမႈ ျပႆနာမ်ားမွာ အစည္းအေ၀းကို လႊမ္းမုိးခဲ့ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ား ျဖစ္ခဲ့သည္။

 ထိပ္သီး ေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ဖိလစ္ပုိင္ သမၼတအကီြႏုိကလည္း အာဆီယံသည္ တ႐ုတ္ႏွင့္အျငင္းပြားမႈမ်ားတြင္ ပုိမုိပါ၀င္ႏုိင္ရန္အတြက္ အဖြဲ႕၏ မစြက္ဖက္ေရးကိုျပန္လည္ သုံးသပ္သင့္ေၾကာင္း ဆုိသည္။

‘‘လက္ရွိ မစြက္ဖက္ေရးမူကို ျပန္သုံးသပ္ဖို႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ တိုက္ တြန္းပါတယ္။ အာဆီယံအတြက္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ဖြံ႕ၿဖဳိးေရးနဲ႔ အ ျခားအက်ဳိးစီးပြားရွိတဲ့ ႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းၿပီး ပူးေပါင္းေဆာင္ ရြက္မႈေတြလုပ္ဖုိ႔ နည္းလမ္းေတြ ခ်ဲ႕ထြင္သင့္ပါတယ္။ အာဆီယံ ဟာ စည္းလုံးမႈနဲ႔ တစ္စုတစ္စည္း တည္း တုိးတက္မႈကို ရဖုိ႔အတြက္ ကမၻာ့ႏုိင္ငံေတြနဲ႔ပုိၿပီး ထိေတြ႕ရမွာ သဘာ၀ျဖစ္ပါတယ္။ အခုအခ်ိန္ ဟာဆုိရင္ တျခားသူေတြကို တစ္ ႏုိင္ငံခ်င္းအစား ေဒသဆုိင္ရာအ ဖြဲ႕အစည္းအေနနဲ႔ ထိေတြ႕ဆက္ ဆံရမယ့္ အခ်ိန္ေရာက္ေကာင္း ေရာက္ေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္’’ ဟု ေျပာသည္။

ေၾကညာစာတမ္း၏ ေဒသတြင္း လံုၿခံဳေရးႏွင့္ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေရး က႑တြင္ အာဆီယံ ေၾကညာစာတမ္း (Asean Charter)၊ အာဆီယံ ခ်စ္ ၾကည္ေရးႏွင့္ ေပါင္းစည္းေရး ပဋိ ညာဥ္(TAC)၊ အာဆီယံႏွင့္ အေရွ႕အာရွႏုိင္ငံမ်ားၾကား ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ အက်ိဳးရိွရိွ ေပါင္းစည္းဆက္ဆံ ေရးေၾကညာစာတမ္းႏွင့္ ေတာင္ တ႐ုတ္ပင္လယ္အတြင္း တည္ ၿငိမ္လံုၿခံဳေရးအတြက္ ေတာင္ တ႐ုတ္ ပင္လယ္ပုိင္နက္တြင္း ႏုိင္ငံမ်ား၏ က်င့္၀တ္မ်ားေၾကညာ စာတမ္း(DOC)ပါ စံသတ္မွတ္ ခ်က္ႏွင့္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ား ကုိ မွ်ေ၀က်င့္သံုးျမႇင့္တင္မည္ဟု ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ပါရိွသည္။

ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အ ေရးကိစၥတြင္ ကုလက ထုတ္ျပန္ ထားသည့္ ၁၉၈၂ ပင္လယ္ျပင္ ဥပေဒႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာဥပေဒမ်ား ကုိ လက္ခံရန္၊ အင္အားသံုးေျဖ ရွင္းျခင္းမျပဳရန္ႏွင့္ အင္ဒိုနီးရွား ဥကၠ႒တာ၀န္ယူစဥ္က သေဘာတူထားသည့္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္ လယ္ဆုိင္ရာအခ်က္ေျခာက္ခ်က္ ေပၚမူတည္၍ ပိုင္နက္အျငင္းပြား ႏုိင္ငံမ်ား လုိက္နာက်င့္သံုးရမည့္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ား(Code Of Conduct) ကုိ အၿပီးသတ္ ေရးဆဲြႏိုင္ေရးတုိ႔ကုိ ဦးတည္ေဆြး ေႏြးခဲ့ၾကေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခ်က္ တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

‘‘ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ထူးျခား တာ ႏွစ္ခ်က္ေတြ႕ရတယ္။ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အေရးနဲ႔ ပတ္ သက္ၿပီး အားလံုးလက္ခံတဲ့ ႏုိင္ငံ တကာဥပေဒေတြနဲ႔ ေျဖရွင္းဖု႔ိ၊ အာဆီယံႏုိင္ငံတြင္း ျဖစ္တဲ့ျပႆ နာေတြကုိ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ေျဖရွင္းဖို႔ ဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြကေတာ့ ထူး ျခားတယ္’’ ဟု Bloomberg သတင္းေထာက္ ကိုေက်ာ္သူက သံုးသပ္သည္။

အေရွ႕ေတာင္အာရွႏ်ဴလက္ နက္ကင္းမဲ့ဇုန္စာခ်ဳပ္ပါ အခ်က္ မ်ားကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ရန္ အဖဲြ႕၀င္ႏုိင္ငံမ်ား နီးကပ္စြာ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မည္ ျဖစ္ သည္။

စီးပြားေရးက႑တြင္ ၂၀၁၅ အလြန္ အာဆီယံစီးပြားေရး အ သုိက္အ၀န္း ေပၚေပါက္ေရးအ တြက္ အဓိကက်သည့္ အာဆီယံ တစ္ခုတည္းေသာ ေစ်းကြက္ (Asean Single Market)၊ ထုတ္ ကုန္မ်ား၊ အာဆီယံကိုယ္ပုိင္ အ ရည္အေသြးသတ္မွတ္ခ်က္စနစ္ မ်ား(Asean Self-certification System)၊ အာဆီယံတစ္ခုတည္း ေသာ ၀င္ေပါက္(Asean Single window)၊ အာဆီယံအေကာက္ ခြန္စနစ္တို႔ကို ရည္ရြယ္ခ်က္ရိွရိွ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ ရြက္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထား သည္။

လူမႈေရးက႑တြင္ သဘာ၀ ေဘးအႏၲရာယ္မ်ားေပၚေပါက္ လာပါက အဖဲြ႕၀င္ႏုိင္ငံမ်ားၾကား အေရးေပၚတံု႔ျပန္ေဆာင္ရြက္ေရး အတြက္ စြမ္းေဆာင္ရည္မ်ားကုိ ျမႇင့္တင္ထားရန္လိုအပ္ၿပီး ထိ ေရာက္စြာတံု႔ျပန္စြမ္းနည္းပါးေန သည့္ အာဆီယံလူသားခ်င္း စာ နာေထာက္ထားမႈဆုိင္ရာအကူအ ညီေပးေရးဌာန(AHA)ကုိ အရည္ အေသြးျမႇင့္တင္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္မည္ျဖစ္သည္။

အမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ ကေလး ငယ္မ်ား၊ လူငယ္မ်ား၊ မသန္စြမ္း သူမ်ားႏွင့္ အျခားေသာအဖဲြ႕အ စည္းမ်ား၏ စြမ္းေဆာင္ရည္ကုိ ျမႇင့္တင္ေပးၿပီးအာဆီယံလူမႈအ သုိက္အ၀န္းတည္ေဆာက္ေရးမွ ရရိွလာမည့္ အက်ိဳးအျမတ္မ်ားကုိ ရရိွခံစားေစရန္ လုပ္ေဆာင္သြား မည္ဟု ထုတ္ျပန္သည္။

(၂၈) ခ်က္ပါေနျပည္ေတာ္ ေၾကညာစာတမ္းတြင္ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္က အာဆီယံေခါင္း ေဆာင္မ်ားထံ အဆုိျပဳတုိက္တြန္း ခဲ့သည့္ အခ်က္အမ်ားစုကုိ ေခါင္း ေဆာင္မ်ားကပါ သေဘာတူၿပီး ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ရန္ သေဘာတူလက္ခံခဲ့သည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။

7Day News Journal