ကြၽန္ကုန္ကူးမႈကို အမွတ္ရျခင္းႏွင့္ ယင္းစနစ္ ဖ်က္သိမ္းျခင္းအတြက္ ႏုိင္ငံတကာေန႔

ၾသဂုတ္လ ၂၃ ရက္
INTERNATIONAL DAY FOR THE REMEMBRANCE OF THE SLAVE AND ITS ABOLITION
Friday, 23 August 2013

ဒီေန႔ကို ႏွစ္စဥ္ ၾသဂုတ္လ ၂၃ ရက္ေန႔တုိင္း က်င္းပဖုိ႔အတြက္ ယူနက္စကိုအဖြဲ႕ရဲ႕ (၂၉) ႀကိမ္ေျမာက္ ညီလာ ခံမွာ သတ္မွတ္ျပ႒ာန္းခဲ့တာပါ။ ယူနက္စကိုအုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕ရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အမွတ္ ၂၉စီ/၄၀ အရ သတ္မွတ္ ျပ႒ာန္းခဲ့တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

၁၉၉၈ ခုႏွစ္ ဇူလုိင္လ ၂၉ ရက္မွာ ယူနက္စကိုအဖြဲ႕ရဲ႕ ဒါ႐ိုက္တာဂ်န္နရယ္ ျဖစ္သူက ကုလသမဂၢအဖြဲ႕ဝင္ ႏုိင္ငံအားလံုးရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈဝန္ႀကီးေတြကို ဖိတ္ၾကားဧည့္ခံၿပီး အတၱလႏၲိတ္သမုဒၵရာကို ျဖတ္ေက်ာ္ကာ ကြၽန္ကုန္ကူးခဲ့မႈႀကီးကို အမွတ္ရ သင္ခန္းစာယူၾကဖုိ႔ တုိက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။ ကြၽန္ကုန္ကူး ခံခဲ့ရတဲ့ ေၾကကြဲဖြယ္ ျဖစ္ရပ္ေတြ၊ ကြၽန္ကုန္ကူးခဲ့တဲ့ နည္းလမ္းေတြ၊ ကြၽန္ကုန္ကူးမႈရဲ႕ အက်ဳိးဆက္ေတြ၊လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ေပါင္း ေလးရာေက်ာ္ ကာလတုန္းက ေယာက်္ား၊ မိန္းမ၊ ကေလးငယ္ ၁၅ သန္းေက်ာ္ ကြၽန္ကုန္ကူးခံခဲ့ရပံုေတြဟာ လူ႔သမိုင္းရဲ႕ အေမွာင္မိုက္ဆံုး သင္ခန္းစာေတြ ထဲက တစ္ခုျဖစ္တယ္ဆုိတာကုိ အမွတ္ရေနၾကဖုိ႔ လုိေၾကာင္း ၎ကေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။


၁၇၉၁ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၂၂ ရက္ေန႔ ညကေန ၂၃ ရက္ေန႔အထိ ဆန္တုိဒိုမင္ဂို (ယခုေခတ္ ေဟတီနဲ႔ ဒိုမီနီကန္ ႏုိင္ငံေတြ) မွာ ကြၽန္စနစ္ ဖ်က္သိမ္းဖို႔ စုစည္းလႈပ္ရွားတဲ့ ပုန္ကန္ထႂကြမႈႀကီး ျဖစ္ေပၚခဲ့ပါတယ္။ ဒီပုန္ကန္ ထႂကြမႈႀကီးက အတၱလႏၲိတ္သမုဒၵရာကို ျဖတ္ေက်ာ္ ကုန္ကူးေနတဲ့ ကြၽန္ကုန္ကူးမႈႀကီးတစ္ခုလံုးကို ဖ်က္သိမ္းပစ္ေစခဲ့တာပါ။ (ကာရစ္ဘီယန္ ကုိလုိနီစနစ္ႀကီးကိုလည္း ခ်ည့္နဲ႔ေစခဲ့ပါတယ္။) ဒါေၾကာင့္မို႔ ဒီေန႔ကို ၾသဂုတ္လ ၂၃ ရက္ေန႔တုိင္း က်င္းပဖုိ႔ ယူနက္စကိုအဖြဲ႕က ေရြးခ်ယ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

အေစာပိုင္း ကာလေတြတုန္းကေတာ့ ဒီေန႔ကို ႏုိင္ငံတခ်ဳိ႕မွာသာ က်င္းပေလ့ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ေဟတီႏုိင္ငံက ၁၉၉၈ ခုႏွစ္မွာ စတင္က်င္းပခဲ့ၿပီး ဆီနီဂဲလ္ႏုိင္ငံကေတာ့ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္ကာလမွသာ စတင္က်င္းပႏုိင္ခဲ့ ပါတယ္။ အာဖရိကန္ေတြက ေငြေၾကးလုိ သံုးစြဲခဲ့တဲ့ ခ်ည္ထည္ပိတ္ျဖဴ အမ်ဳိးအစားေတြလုိ အထည္သား ေတြနဲ႔ ျပဳလုပ္တင္ဆက္တဲ့ 'Indiennes de Traite' အမည္ရ အႏုပညာ ဝပ္ေရွာ့တစ္ခုကို ဒီေန႔အတြက္ အထူးတလည္ ရည္ရြယ္ၿပီး ျပင္သစ္ႏုိင္ငံရွိ Mulhouse အထည္အလိပ္ျပတုိက္မွာ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္က တင္ဆက္ ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ကာလ ကတည္းကပဲ ဒီေန႔ကို စတင္က်င္းပျဖစ္ခဲ့တဲ့ လစ္ဗာပူးၿမိဳ႕မွာေတာ့ ကြၽန္စနစ္ ရဲ႕ဆုိးျပစ္ေတြနဲ႔ သင္ခန္းစာ ယူစရာေတြကို ေစ့ေစ့ေပါက္ေပါက္ ေတြ႕ရွိႏုိင္မယ့္ ႏုိင္ငံတကာ ကြၽန္စနစ္ ျပတုိက္ကို ေလးႏွစ္ေျမာက္ႏွစ္ (၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၂၃ ရက္ေန႔) မွာ ဖြင့္လွစ္ႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။

ယူနက္စကိုအဖြဲ႕ဝင္ ႏုိင္ငံေတြကေတာ့ ဒီလိုေန႔ရက္မွာ လူငယ္ေတြ၊ ပညာေရး ေလာကသားေတြ၊ အႏု ပညာရွင္ေတြနဲ႔ ဉာဏလုပ္အားရွင္ေတြကို စုစည္းၿပီး ယူနက္စကိုရဲ႕ ပေရာဂ်က္တစ္ခုျဖစ္တဲ့ The Salve Route ဆုိတဲ့ အျပန္အလွန္ ယဥ္ေက်းမႈ ျမႇင့္တင္ေရးဆုိင္ရာ ၿပိဳင္ပြဲေတြ က်င္းပၾကပါတယ္။

လူ႔သမိုုင္းရဲ႕ အေၾကာင္းတရားကေန အက်ဳိးတရားေတြ ဆြဲထုတ္ၿပီး ကြၽန္စနစ္ကို စိတ္ျဖာခြဲျခမ္းကာ အျပန္အလွန္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးၾကေစဖုိ႔ ရည္ရြယ္ထားတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ (ကြၽန္စနစ္ ပိုမိုထြန္းကားခဲ့တဲ့ နယ္ေျမေဒသေတြက အာဖရိက၊ ဥေရာပ၊ အေမရိကနဲ႔ ကာရစ္ဘီယန္ နယ္တစ္ေၾကာပါ။) ဒီေန႔မွာ ပါဝင္ဆင္ႏႊဲတာဟာ စိတ္ရွည္သည္းခံမႈနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးကို ျမႇင့္တင္ေပး တာနဲ႔ အတူတူပါပဲ။ ကြၽန္စနစ္ပေပ်ာက္ဖုိ႔ အဘက္ဘက္က ဝိုင္းဝန္းထမ္းရြက္ခဲ့တဲ့ သမၼတေတြ၊ ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ တျခားေသာ ပါဝင္ခဲ့သူေတြအားလံုးကို ဂုဏ္ျပဳတာလည္း မည္ပါတယ္။

ယခုႏွစ္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ဟာ ထူးျခားတဲ့ ႏွစ္ပတ္လည္ေတြနဲ႔လည္း တုိက္ဆုိင္ေနပါတယ္။ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံရဲ႕ အေထြေထြ လြတ္ေျမာက္ေရး အမိန္႔အာဏာက ေဟတီမွာရွိတဲ့ ကြၽန္ေတြကို လြတ္ေျမာက္ခြင့္ေပးခဲ့
တာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၂၀ ျပည့္၊ ကေနဒါႏုိင္ငံ၊ ၿဗိတိသွ် အေနာက္ပိုင္းနဲ႔ ဂြတ္ဟုပ္အငူ နယ္ေျမေတြမွာ ကြၽန္စနစ္ ဖ်က္သိမ္းမႈ အက္ဥပေဒ (၁၈၃၃) နဲ႔ ကြၽန္စနစ္ကို ဖ်က္သိမ္းခဲ့တာ ႏွစ္ေပါင္း ၁၈၀ ျပည့္၊ ျပင္သစ္မွာ ကြၽန္စနစ္ ဖ်က္သိမ္းခဲ့တာ ၁၆၅ႏွစ္ ျပည့္၊ အာဂ်င္တီးနားမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၁၆၀ ျပည့္၊ ဒတ္ခ်္ကိုလိုနီ နယ္ေျမေတြမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၁၅၀ ျပည့္၊ ဘရာဇီးမွာ ၁၂၅ ႏွစ္ျပည့္၊ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၁၅၀ ျပည့္ စတဲ့ႏွစ္ပတ္လည္ေတြနဲ႔ တုိက္ဆုိင္ေနတာပါ။

၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြက္ ဒီေန႔ရဲ႕ ဦးတည္ေဆာင္ပုဒ္က 'Forever Free: Celebrating Emancipation' ပါ။ ‘ထာဝရ လြတ္လပ္ျခင္းဆုိတာ လြတ္ေျမာက္မႈကို က်င္းပႏုိင္ျခင္း’ လုိ႔ အနက္ေကာက္လိုက္ပါတယ္။

(လူသာမန္)
The Voice Weekly